การตีความทางศิลปะ “ปลุกผีที่นาบัวและกายวิภาคแห่งความเงียบงัน” (1)

เรื่องราว ‘สมรภูมิรบบ้านนาบัว’ จ.นครพนม ที่รัฐไทยกับอเมริกาทำกับชาวบ้านนาบัวเมื่อกว่า 60 ปีก่อนไม่ได้ถูกบันทึกในฐานะตำนานผ่านตัวอักษรเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีนักปฏิบัติการทางศิลปะ (artistic practice) ทั้งภาพยนตร์และสื่อเชิงจิตรกรรมที่บันทึกเรื่องราวนี้ไว้เช่นกัน คอลัมน์อีสานวิจักษ์ ฮักวิจารณ์ ของถนอม ชาภักดี

ถนอม ชาภักดี: บทวิจารณ์การปฏิบัติการศิลปะในค่ายรามสูร จ.อุดรธานี

เมื่อปฏิบัติการทางศิลปะในค่ายรามสูรไม่ปฏิสัมพันธ์กับบริบทเชิงประวัติศาสตร์การเมืองสังคมของพื้นที่ รวมถึงไม่ทำหน้าที่เป็นพยานหลักฐานแห่งความโหดร้ายของพื้นที่อดีตฐานทัพอเมริกาซึ่งเคยสร้างหายนะให้กับประเทศกลุ่มอินโดจีนช่วงสงครามเย็น จึงกลายเป็นเพียงปฏิบัติการเพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมท่องเที่ยวค่ายทหารเท่านั้น

เส้นขนานทางศิลปะ: พื้นที่ทหารและปฏิบัติการทางศิลปะในพื้นที่ ปวศ.สงครามเย็น ณ ค่ายรามสูร อุดรธานี

การเปิดค่ายรามสูร อุดรฯ ค่ายทหารจีไอที่อดีตเคยเป็นพื้นที่หวงห้าม ให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวและนิทรรศการศิลปะ เพื่อความรื่นรมย์และกลบมรดกบาปยุคสงครามเย็นที่พญาอินทรีย์ใช้ฐานนี้โจมตีประเทศพื้นบ้านดูเหมือนจะไม่มิด คอลัมน์ ‘อีสานวิจักษ์ ฮักวิจารณ์’ โดย ถนอม ชาภักดี

เทศกาลดอกลำดวน: วัฒนธรรมประดิษฐ์จากรัฐไทยมอบให้คนกุย เยอ เขมร ลาว ในศรีสะเกษ

หลายช่วงเวลา รัฐไทยเชื่อว่าวัฒนธรรมต่างชาติภายนอกกำลังบ่อนทำลาย “ความเป็นไทย” ทำให้ต้องเร่งประดิษฐ์วัฒนธรรมท้องถิ่นขึ้น เพื่อสร้างความมั่นคงทางศิลปวัฒนธรรม ทว่าสิ่งนั้นกลับทำลายวัฒนธรรมท้องถิ่นที่แท้จริง

อีสานวิจักษ์ ฮักวิจารณ์ : “TCDC Khon Kaen” ขอนไม่มีแก่น มีแคนแต่บ่มีคนเป่า

หลังจากจัดงานนิทรรศการ “Look Isan Now” ซึ่งเป็นงานแรกของ TCDC Khon Kaen แต่ทว่าป้าย “ห้ามผ่าน” ที่แปะเชือกกั้นห้ามเข้าตึกกลับก่อให้เกิดซึ่งคำถามว่า TCDC Khon Kaen จะสามารถเข้าถึงหัวใจลูกอีสานและปฏิบัติตามพันธกิจของศูนย์ได้หรือไม่ หรือท้ายที่สุดแล้วจะเป็นเพียงตึกร้างดั่งการ มีแคนแต่ บ่มีคนเป่า