YOUR FOLK เสียงเพลง สายลม แสงแดด ภูเขา เสรีภาพแด่คนรุ่นใหม่


เรื่องและภาพโดย อติเทพ จันทร์เทศ 

YOUR FOLK CAMP เทศกาลดนตรีโฟล์ค เป็นการจัดงานโดยกลุ่มอีสานเขียว จัดขึ้นเมื่อวันที่ 3 สิงหาคมที่ผ่านมา ที่มุ่งสร้างพื้นที่ทางดนตรีบอกเล่าปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในอีสาน ผ่านแนวคิด “ง่ายงาม” ด้วยการนำวัตถุดิบจากชุมชนและธรรมชาติสร้างสรรค์งานอย่างเรียบง่าย

ฤดูฝนในเดือนสิงหาคมบอกย้ำความรู้สึก “แห่งรัก” ผ่านบทเพลงที่เต็มไปด้วยการค้นหาความหมายของชีวิตในงาน Your Folk เทศกาลดนตรีโฟล์คของเหล่าฮิปปี้ลูกอีสาน ที่มาร่วมขับขานบทเพลงแห่งเสรีภาพท่ามกลางสายฝนพรำ ณ ดินแดนที่ราบสูงริมเขื่อนอุบลรัตน์ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น

Your Folk ถือเป็นหนึ่งในเทศกาลดนตรีสำหรับผู้คลั่งไคล้รถเก่ายุคฮิปปี้ 1960/70s หลงใหลการเดินทาง การท่องเที่ยว เสพดนตรีกลางแจ้ง เป็นงานแรกที่จัดภายใต้ชื่อ Your Folk โดยทีมผู้จัดงานอีสานเขียวหวังรื้อฟื้นความทรงจำเทศกาลดนตรีในยุคแรกเริ่ม 

ผู้เขียนสนทนากับ ไพรจิตร ศรีม่วงอ่อน หรือ “เดียร์” ชายหนุ่มวัย 34 ปี สมาชิกร่วมก่อตั้งกลุ่มอีสานเขียว และยังเป็นหนึ่งในผู้จัดงาน Your Folk ปี 2562 นอกจากนี้เขายังเป็นแกนนำเครือข่ายเยาวชนรักษ์สิ่งแวดล้อมจังหวัดขอนแก่น มีบทบาทรณรงค์ขับเคลื่อนงานสิ่งแวดล้อมมาโดยตลอด 

“ผมอยากเห็นงานครั้งนี้เป็นจุดเชื่อมโยงของเครือข่ายวัยรุ่นภาคอีสาน และเพื่อนทั่วประเทศ เมื่อได้เข้ามาร่วมแลกเปลี่ยน ร่วมแชร์พื้นที่ให้กันและกัน เพื่อนำไปขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงของคนหนุ่มสาวในภูมิภาค” เดียร์ บอกเล่าความฝัน 

ไพรจิตร ศรีม่วงอ่อน หรือ “เดียร์” อายุ 34 ปี ผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มอีสานเขียว หนึ่งในผู้จัดงาน Your Folk ที่ อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น 

กลุ่มคนจัดงาน Your Folk เป็นใครบ้าง

จริงๆ ก็เป็นคนไม่กี่คนในกลุ่มอีสานเขียวชวนกันมาทำงานดนตรี เราอยากกลับมาทำเทศกาลดนตรีที่เป็นอีสานเขียวในแบบแรกเริ่ม เป็นงานเล็กๆ อบอุ่น เพราะเราอยากเริ่มจากงานเล็กๆ ใครมีอะไรก็เอามาแชร์กัน เพราะหลายคนโหยหารูปแบบบรรยากาศแบบนี้มาก ดูจากการจองบัตรก็เต็ม เกินคาดกว่าที่ตั้งเป้าไว้มาก 

Your Folk ถือว่า เป็นโรงเรียนชีวิตอีกอย่างหนึ่ง กลุ่มคนที่มาร่วมงานนับว่า มีความหลากหลายมาก บางคนไม่เคยโบกรถเที่ยว ไม่เคยก่อไฟ หุงข้าว ทำอาหาร หรือไม่เคยเดินทางคนเดียว 

งานนี้เป็นจุดท้าทายอย่างหนึ่งของคนที่ไม่เคยทำอะไรแบบนี้มาก่อน คุณต้องกล้าทำและอยู่ร่วมกันกับคนอื่นให้ได้ เปิดใจรับฟังบทเพลงและฟังเสียงธรรมชาติที่โอบล้อมเรา ทุกอย่างไม่ใช่ความบังเอิญ มันคือความตั้งใจของเราที่อยากแบ่งปันเรื่องราวดีๆ ให้แก่การเติบโตของช่วงวัยของแต่ละคนที่เข้ามาพื้นที่แห่งนี้ 

พอพูดถึงกลุ่มอีสานเขียว อยากทราบความเป็นมา ทำไมถึงรวมกลุ่มทำงานเทศกาลดนตรี 

พวกเราเป็นกลุ่มนักเดินทาง นักท่องเที่ยวเหมือนคนทั่วๆไป แบกเป้ ออกเดินทางไปตามเทศกาลดนตรีต่างๆ เป็นกลุ่มคนที่ชอบดนตรี สายลม แสงแดด ภูเขาและธรรมชาติ ชอบเหมือนๆ กัน พอเริ่มอิ่มตัวเราจึงอยากกลับมาอยู่พื้นที่ของตัวเอง 

มาทำเทศกาลดนตรีในบ้านเกิดตัวเอง แต่เราก็ถามตัวเองว่า อยากจัดคอนเสิร์ต มีคนมาเต้น มาสนุกสนานแค่นั้นใช่ไหม ส่วนตัวผมเห็นว่า ถ้าทุกคนอยากทำแบบที่ว่า ผมไม่ขอทำด้วย แต่ถ้าทำไปแล้วเกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและสามารถเชื่อมโยงกลุ่มเครือข่ายเพื่อนๆ ในต่างจังหวัดได้ ผมจะทำด้วย จึงเป็นที่มาว่า ทำไมผมถึงได้เข้ามาร่วมเทศกาลอีสานเขียว รวมถึงงาน Your Folk 

แนวคิดการจัดงานของคุณคืออะไร 

ขึ้นต้นคำว่า Your Folk  ชื่อมันบอกอยู่แล้วว่า “ดนตรีโฟล์คของคุณ” เราอยากให้ทุกอย่างเป็นของคุณ เป็นของเราร่วมกัน เป็นความเรียบง่ายของคุณ Your Bar การดื่มด่ำของคุณ  Your Camping เรื่องราวคืนแรมของคุณ Your Life ชีวิตของคุณ Your Style รูปทรงชีวิตตัวตนของคุณ ภายใต้ความ “ง่ายงาม”  

ทั้งหมดคือเรื่องราวที่อยากเล่นกับคำๆ นี้มันเป็นของคุณแต่ท้ายที่จริงแล้ว มันเป็นของพวกเรา อย่างวัตถุดิบที่นำมาจัดงานเป็นของที่มาจากธรรมชาติ มาจากชุมชน

เวทีถูกตกแต่งด้วยไม้ที่เป็นวัตถุดิบหลักในการจัดงาน ซึ่งได้จากพื้นที่รอบเขื่อนอุบลรัตน์ ภายใต้แนวคิด “ง่ายงาม” ท่ามกลางการขับร้องของ “วงสมจริง” หนึ่งในศิลปินที่ถูกรับเชิญมาร่วมแสดง

เอาเข้าจริงคนที่มาร่วมงานส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่นที่กำลังค้นหาความหมายของชีวิต สิ่งที่ดูเหมือนจะเป็นจุดเริ่มต้นในช่วงวัยของพวกเขา คุณมีประเด็นบางอย่างที่อยากจะทำงานกับหัวใจของคนหนุ่มสาวเหล่านี้ใช่ไหม 

อันที่จริงแล้ว คนที่มาร่วมงานเป็นกลุ่มคนที่มีความหลากหลาย เราเข้าใจในบริบทตรงนี้อยู่มาก ประเด็นของเราต้องการสร้างการเติบโตจากภายใน นั่นคือการตื่นรู้จากภายในของคนที่มาร่วมงาน เพราะอย่างน้อยการจัดคอนเสิร์ตหรือเทศกาลดนตรี มีคนมาฟังดนตรีอยู่แล้ว เป็นเรื่องปกติ แต่ความความหวังของเราจริงๆ คือการคัดเลือกศิลปินที่มาร่วมงาน ผมอยากให้บทเพลงของศิลปินนั้นๆ ได้ทำงานในหัวใจกับผู้มาร่วมงาน  

ศิลปินหลายคนเขียนถึงเรื่องความรัก เอ่อ…ความรักมันมีหลายมิติหรือเขียนเรื่องสิ่งแวดล้อม เขียนเรื่องผืนแผ่นดิน แต่จริงๆ โดยบริบทก็คือความรักนั่นแหละ ความรักมันมีพลังที่จะส่งต่อ ส่งผ่านดนตรี ผ่านบทเพลงนี่แหละ ผมคิดว่า มันเข้าถึงมนุษย์ได้เร็วที่สุด เราก็ได้บริบทธรรมชาติรอบข้างช่วยหล่อหลอมพวกเขาไปในตัว

บรรยากาศการแสดงดนตรีท่ามกลางผู้ชม ท่ามกลางธรรมชาติ ภายในเขื่อนอุบลรัตน์ อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น

ป้าหมายต่อไปของคุณคืออะไร 

เป้าหมายต่อไปของพวกผม คืออยากให้เกิดรูปแบบเครือข่ายของเพื่อนๆ จากหลายจังหวัด ดนตรีเป็นแค่ส่วนหนึ่งของงาน ไม่ใช่องค์ประกอบทั้งหมด เพราะคนที่มามีความหลายหลาย เป็นกลุ่มเด็กวัยรุ่นยุคใหม่ที่เลือกเสพเพลงแนวเดียวกัน เสพดนตรีแบบในงานของเรา  

มันแตกต่างจากจากสื่อสมัยใหม่ที่ปลุกเร้าเด็กวัยรุ่นไทบ้านตามสื่อต่างๆ เขามักนำเสนอภาพการเต้นกระเด้าต่างๆ ของเด็กวัยรุ่น ซึ่งเราพยายามลบภาพจำเหล่านั้นออกไปให้คนในสังคมได้เห็นว่า วัยรุ่นมีความหลากหลายมากกว่าที่คุณคิด ไม่ใช่การเต้นกระเด้าเหมือนที่เห็นผ่านสื่อออนไลน์ 

สิ่งที่หนุ่มสาวยุคใหม่ทำไม่ใช่ภาพจำเหล่านั้นแล้ว มันคือการร่วมกันทำงานขับเคลื่อนการเปลี่ยนเแปลงสังคม พวกเรากำลังจุดประกายไอเดียให้คนที่ได้เห็นงานว่า จริงๆ แล้วคุณใช้บริบทต่างๆ ที่มีมาสร้างงาน สร้างธุรกิจ โดยมีเป้าหมายสูงสุด คือช่วยเหลือสังคม

บรรยากาศภายในงาน Your Folk ที่พ่อแม่พาลูกๆ มาฟังดนตรีในช่วงวันหยุด

คุณมีความเชื่อว่า เสียงเพลงจะนำคนหลากหลายกลุ่มมาพบกัน 

ผมเชื่อนะ เชื่อว่า เสียงดนตรีนี่แหละจะเป็นสื่อให้คนหลายกลุ่มมีความเชื่อมโยงในหลายพื้นที่ ดนตรีเป็นอะไรที่มีพลังมาก ช่วยให้จุดประกายและช่วยเสริมอะไรต่างๆ นำพาไปสู่สิ่งดีงาม 

เราเปรียบเสมือนรถคันหนึ่งที่มาจอดริมหนองน้ำ แล้วแต่ว่าใครจะว่ายน้ำ แล้วแต่ว่าใครจะนอนเล่น หรือจะตกปลา หมดเวลาทุกคนก็กลับ ขึ้นอยู่กับว่า คนที่มาร่วมงานจะเก็บเกี่ยวประสบการณ์ออกไป  

เพราะทั้งหมดที่เราทำ คือสิทธิเสรีภาพที่เป็นแนวคิดเบื้องต้นของงานแบบนี้ อยากให้ทุกคนได้เรียนรู้ สร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต ได้สัมผัสกับธรรมชาติจริงๆ

Your Bar การดื่มด่ำของคุณ จากร้าน Do Homemade  ที่มาร่วมแบ่งปันรสชาติและความหมายหมายของกาแฟ
Your Books ร้านหนังสือเคลื่อนที่ที่มาร่วมแบ่งปันหนังสือราคาถูกแก่นักเดินทาง

การจัดงานครั้งนี้มีปัญหาอะไรไหม 

จริงๆ งานเทศกาลดนตรีที่จัดไม่ได้มีปัญหาอะไรนะ เรารู้สึกว่า มันคือพื้นที่การแสดงออกและเสรีภาพของกลุ่มคนรักเสียงเพลง คือเวทีให้เราได้เรียนรู้ธรรมชาติของชีวิต แต่มีประเด็นทางความั่นคงของหน่วยงานรัฐที่เข้ามาฉวยผลประโยชน์ที่ไม่เป็นธรรมจากงานเทศกาลของเรา ซึ่งผมไม่โอเคกับสิ่งที่เกิดขึ้น 

ตัวอย่างงานอีสานเขียว เรียกได้ว่า เป็นงานระดับประเทศที่คนหลากหลายกลุ่มเข้ามาใช้พื้นที่เพื่อเสพงานเพลงของวงต่างๆ เราพยายามทำเทศกาลดนตรีให้เป็นกิจกรรมกระตุ้นการท่องเที่ยวในพื้นที่ แต่หน่วยงานรัฐพยายามเข้ามาจัดการผลประโยชน์ที่ไม่เป็นธรรมในงานของเรา ซึ่งคุณไม่ได้เข้ามาช่วยอะไรเราเลย มีแค่เข้ามาขอเงินจากเรา เป็นเรื่องจริงที่รู้ๆ กันอยู่ 

ถ้าเรา คือชาวสวนดอกไม้ เราปลูกสวนดอกไม้ขึ้นมาอย่างสวยงาม เราต้องเตรียมดิน ไถพรวน รดน้ำ พอดอกไม้แบ่งบานแทนที่แมลงภู่ หรือผีเสื้อนานาพันธุ์จะได้เข้ามาพึ่งพิง แต่ไม่ใช่ครับ เราถูกเด็ดดอกออกไปอย่างไร้เยื่อใย โดยไม่ให้ความยุติธรรมแก่ชาวสวน มันเป็นสภาวะจำยอมเพื่อให้ดอกไม้ของเราได้ผลิดอกออกผล ให้มีชวิตรอดในสังคม เราจำเป็นต้องทำ ถึงแม้ว่า เราไม่จำยอมก็ตาม 

คุณกำลังหมายถึงคนภายนอกที่เข้ามาหาผลประโยชน์จากการแบ่งบานของเยาวชนใช่ไหม 

เรารับไม่ได้กับสิ่งที่เกิดขึ้น ผมเชื่อว่า ทุกคนก็รับไม่ได้จากการกระทำของผู้ใหญ่บางคน เรารู้สึกไม่โอเค ถามว่า เรายอมไหม เรายอมในแบบนามธรรม แต่ความเป็นรูปธรรมเราไม่ยอมหรอก เราไม่เคยยอมในสิ่งที่เกิดขึ้น ไม่เคยยอมในสิ่งที่มันไม่สวยงามอยู่แล้ว 

ใครก็ตามที่มองว่า เราเป็นปัญหาสังคม เขามีปัญหากับตัวเอง ต้องปรับเปลี่ยนทัศนคติของตัวเองได้ เปิดใจรับฟังมุมมองคนรุ่นใหม่  

ผมสังเกตเห็นการติดตามของฝ่ายความมั่นคง เขาติดตามตลอดใช่ไหม 

มีครับ เป็นธรรมดา เข้ามาเองครับ เป็นเรื่องปกติที่เขามาติดตามความเคลื่อนไหวงานของเรา อย่างที่ว่านั่นแหละ (หัวเราะ) 

ผู้เข้าร่วมงานถ่ายรูปกับศิลปินที่มาแสดงในงาน

งานของคุณเกี่ยวกับการเมือง

เราปลุกระดมครับ (หัวเราะ) แต่เป็นการปลุกระดมทางความรัก เรื่องของการใส่ใจ การเห็นตัวเองและก็ส่งมอบเรื่องราวความรักให้เพื่อนต่อไป ผมมอบให้คนรอบข้าง ส่งมอบให้คนในชุมชน สังคม และแผ่นดินเกิดของเรา เราพยายามบอกว่าเรื่องราวเกี่ยวกับทรัพยากรบ้านเกิดของเรา แต่จริงๆ ก็คืองานการเมืองแบบอ้อมๆ 

คุณไม่ได้นำเสนอการเมืองตรงๆ แต่มันเป็นชีวิตของทุกคนที่จะมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองให้แก่สังคมใช่ไหม  

ชีวิตของเราเกี่ยวข้องกับการเมืองไหม ผมไม่ขอตอบ แต่ผมคิดว่า มันขึ้นอยู่ในบริบทของแต่ละคน เราต้องการเป็นสื่อกลางให้ทุกคนได้มารวมกัน ได้มีสิทธิเสรีภาพ อย่างน้อยๆ การเข้าบาร์มันสนุกก็จริง แต่คุณก็ยังเต้นอยู่ในกรอบ พอมาอยู่ในพื้นที่แบบนี้คุณสามารถกางปีก มีสิทธิเสรีภาพตามความปรารถนาของคุณเท่าเทียมกัน คุณมาหลายหมื่นคน พื้นที่ก็มีคนหลายหมื่นสไตล์ ทุกคนมาแชร์เรื่องราวระหว่างกัน ทุกคนจะเป็นหนังสือให้กันอ่าน เล่มต่อเล่ม แล้วก็ส่งต่อ ส่งผ่านให้เพื่อนๆ

ผู้ร่วมงานที่ส่วนใหญ่เป็นคนรุ่นใหม่กำลังพบปะสนทนากันในเทศกาล Your Folk ที่จัดขึ้นภายในเขื่อนอุบลรัตน์ อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น

ปีหน้าจะมีต่อไหม 

Your Folk จะไม่มีครั้งเดียว จะมีต่อๆ ไป หรืออาจะต้องมีสัญจร เพื่อให้คนต่างจังหวัดได้มาร่วมแลกเปลี่ยนไอเดียการทำงาน ได้เข้าถึงรูปแบบงานที่เราสื่อสาร

คุณคิดว่า คนในสังคมมองกลุ่มวัยรุ่นแบบคุณเป็นปัญหาของสังคมไหม 

จริงๆ มันขึ้นอยู่กับว่า ใครเป็นคนเล่าให้ฟังมากกว่า  เมื่อไหร่ที่เราถูกมองว่า เป็นตัวปัญหาของสังคม ผมรู้สึกว่า คนที่บอกว่า เราเป็นตัวปัญหา หรือว่า ทำลายสังคมอะไรก็ตาม ผมว่า เขานั่นแหละควรที่จะปรับทัศนะคติของตัวเอง เขามีปัญหากับตัวเอง เขามีกำแพงที่หนาทึบไม่สามารถเปิดใจรับฟังเรื่องราวของคนกลุ่มนี้ได้ 

สังคมต้องมีความหลากหลาย คุณไว้ผมยาวก็ได้คุณจะทำอะไรก็ได้ แค่ไม่ไปรบกวนคนรอบข้างก็พอ จะทำอะไรก็ได้ ย่อมเป็นสิทธิ์ของคุณ 

ผมมองว่า ปัจจุบันสังคมเปิดกว้างมากพอ สำหรับเรื่องของแนวเพลง เรื่องการแต่งตัว บริษัทไม่ได้กำหนดตัววัดคุณค่าความเป็นมนุษย์ให้ลดน้อยเลย อย่างง่ายๆ ถ้าผมตอบอย่างกวนๆ  คือว่า ถ้าไม่แปลกก็ไม่มีใครเห็น แต่แปลกไปในทางไหน นั่นคือ สิ่งที่เรากำหนดเป้าหมายของเราไว้ 

สุดท้ายแล้ว มีความในใจอะไรที่อยากจะสื่อสารไหม 

พูดถึงความรัก ผมเชื่อว่า ความรักเป็นหัวใจสำคัญ เป็นเรื่องพื้นฐานที่จะนำไปสู่ทุกสิ่งอย่าง ถ้าคุณเริ่มที่จะมีความรัก ต้องเริ่มจากตัวเองก่อน การไม่เห็นคุณค่า การไม่รักตัวเอง นั่นแสดงว่า ความรักทำงานผิดพลาด คุณต้องสร้างความรักขึ้นมาใหม่ ปลูกต้นไม้แห่งความดี ความสัมพันธ์ มิตรภาพ ให้มันแบ่งบานแล้วส่งต่อ อยากให้ทุกคนรักกัน รักสิ่งแวดล้อม รักผืนแผ่นดินบ้านเกิด 

อติเทพ จันทร์เทศ

อติเทพ จันทร์เทศ เป็นผู้เข้าอบรมโครงการอบรมนักข่าวอีสานของเดอะอีสานเรคคอร์ด ประจำปี 2559