“รอมฎอน” เดือนถือศีลอดของมุสลิมทั่วโลก


โดย ซาบีน่า ซาห์

ชาวมุสลิมในพื้นที่ชุมชนโนนก่อ ต.ปากคาด อ.ปากคาด จ.บึงกาฬ กำลังทำการละหมาดครั้งสุดท้ายของวัน เมื่อวันที่ 7 กรกฏาคม พ.ศ. 2560

เชื่อว่าหลายคนยังสับสนว่า มุสลิมเป็นศาสนาหรือ อิสลามเป็นศาสนา กันแน่?  คำตอบคือ อิสลามเป็นศาสนา และคนที่นับถือศาสนาอิสลามเรียกว่า มุสลิม ซึ่งดิฉันคืออีกหนึ่งคนที่เกิดที่ประเทศไทยในจังหวัดขอนแก่น โดยใช้สัญชาติไทย แต่นับถือศาสนาอิสลาม ในประเทศไทยมักจะมีคำเรียกที่จำแนกชาวมุสลิมออกเป็น 2 แบบหลักๆคือ “มุสลิมเชื้อสายมลายู” และ “มุสลิมเชื้อสายปาทาน”

ถ้าจะให้อธิบายแบบเข้าใจง่ายๆ มุสลิมเชื้อสายมลายูคือ คนไทยที่นับถือศาสนาอิสลามที่มีบรรพบุรุษฝั่งหนึ่งที่มาจากทางประเทศมาเลเซีย มุสลิมเชื้อสายปาทาน คือ คนไทยที่นับถือศาสนาอิสลามที่มีบรรพบุรุษฝั่งหนึ่งที่มาจากทางประเทศปากีสถาน (แขกขาว)

ตัวดิฉันจัดอยู่ในประเภทหลังคือเป็นมุสลิมเชื้อสายปาทาน คุณปู่และคุณตาของดิฉันมาจากประเทศปากีสถาน เดินทางมาประเทศไทยโดยเรือและได้มามีครอบครัวกับคุณย่า และคุณยายที่เป็นคนไทย ทำให้ลงหลักปักฐานในประเทศไทยตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

เกริ่นมาซะยาว เรามาเข้าเนื้อหาของเดือนถือศีลอด หรือที่เรียกกันว่า เดือนรอมฎอนกันดีกว่าค่ะ หลายคนที่นับถือต่างศาสนา คงสงสัยไม่ใช่น้อยว่า เดือนรอมฎอน ตามหลักศาสนาอิสลาม มีความสำคัญอย่างไร นอกเหนือไปจาก เป็นเดือนแห่งการถือศีลอดของชาวมุสลิม

รอมะฎอน หรือ รอมฎอน คือ เดือนที่ 9 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม เป็นเดือนที่มุสลิมถือศีลอดทั้งเดือน ด้วยเหตุนี้จึงเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า เดือนบวช เป็นเดือนที่สำคัญที่สุดเดือนหนึ่ง  

ชายและหญิงที่อยู่ในเกณฑ์กำหนดตามหลักศาสนามีหน้าที่ต้องถือศีลอดด้วยการงดอาหารทุกชนิด รวมถึงน้ำดื่ม ในช่วงเวลา พระอาทิตย์ขึ้น – พระอาทิตย์ตกดิน รวมทั้ง ให้อดทนต่อสิ่งรอบตัว

ทำไมต้องถือศีลอด และทำไมต้องในเดือนรอมฎอน คำตอบคือ เดือนรอมฎอนเป็นเดือนที่พระเจ้าประทานคัมภีร์อัลกุรอานแก่มนุษย์ชาติเพื่อเป็นทางนำในการดำเนินชีวิตให้กับมนุษย์ เพื่อที่มนุษย์จะได้มีคู่มือหรือมีแนวทางในการดำเนินชีวิต ถ้าไม่มีคู่มือการใช้ชีวิต มนุษย์ก็จะใช้ชีวิตไม่เป็น ขาดระเบียบวินัย จริยธรรมของการเป็นคนดี ไม่ต่างอะไรไปจากบ้านเมืองที่ไม่มีกฏหมายคอยควบคุม ให้ทุกอย่างเป็นไปตามแนวทางที่ควรจะเป็น  ศาสนาจึงเป็นกฏหมายฉบับแรกที่จะขัดเกลาให้ชุมชนที่เล็กๆ ที่เรียกว่าครอบครัวได้นำไปเป็นแนวทางปฏิบัติในการใช้ชีวิตที่มีคุณภาพสู่สังคมใหญ่ต่อไป

แต่จะด้วยสาเหตุใดก็ตาม กฏหมายจะไร้ประโยชน์ ศาสนาก็เช่นกัน ถ้าหากคนนับถือศาสนาไม่เกรงกลัวผู้ออกกฏและไม่ปฏิบัติตาม ศาสนาจะไม่เกิดประโยชน์อะไรแก่ผู้อ้างตัวว่านับถือศาสนานั้น

ด้วยเหตุผลดังกล่าว การถือศีลอดจึงถูกกำหนดขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ประการเดียว คือ เพื่อให้ผู้ถือศีลอดเกิดความยำเกรงพระเจ้าผู้ประทานศาสนา และที่ให้ถือศีลอด และงดเว้นจากการกิน การดื่ม การเสพ การมีความสัมพันธ์ทางเพศ ลดละสิ่งไม่ดีทุกอย่าง เพราะก่อนที่โลกนี้จะมีรัฐบาล หรือรัฐสภาออกกฏหมายจัดระเบียบครอบครัวและสังคม มนุษย์ใช้คำสอนของศาสนาเป็นกฏหมายโดยมีคัมภีร์ทางศาสนาเป็นธรรมนูญสูงสุด

ลักษณะที่เหมือนกันอย่างหนึ่งของศาสนา คือ ทุกศาสนามีคำสั่งใช้และคำสั่งห้ามทั้งนี้ เพราะศาสนามีวัตถุประสงค์คล้ายๆกัน ทุกศาสนามีคำสั่งห้ามการฆ่าเพราะต้องการรักษาชีวิต ห้ามผิดประเวณีเพราะต้องการรักษาเชื้อสาย ห้ามเสพสิ่งมึนเมาเพราะต้องการรักษาสติปัญญา ห้ามเล่นการพนันเพราะต้องการรักษาทรัพย์สิน และที่มีคำสั่งใช้ให้ศาสนิกปฏิบัติศาสนากิจก็เพื่อให้ ศาสนิกช่วยกันรักษาศาสนาและศาสนาจะได้คุ้มครองชีวิตของศาสนิกผู้ปฏิบัติ

เดือนรอมฎอนเป็นเดือนที่จูงใจให้ผู้ศรัทธาทำความดีมากยิ่งขึ้นกว่าเดือนอื่นๆ เพราะจะทำอะไรต้องระมัดระวังทุกการกระทำและคำพูด มิเช่นนั้น ก็จะเป็นการถือศีลอดที่ได้แค่เพียง การอดอาหาร เท่านั้นเอง รวมทั้งจะได้รับรู้ความยากลำบากคนที่ยากไร้ด้วย

เมื่อสิ้นเดือนรอมฎอนแล้ว จะมีการเฉลิมฉลองในวันที่ 1 เดือนเชาวาล เรียกว่า อีดุลฟิฏริหรือ วันอีดเล็ก โดยกำหนดเดือนเป็นระบบจันทรคติ ซึ่ง 1 เดือนจะมี 29 หรือ 30 วันเท่านั้น ขึ้นอยู่กับเวลาที่ดวงจันทร์ใช้ในการหมุนรอบโลกครบ 1 รอบในเดือนนั้นๆ ดังนั้นการกำหนดวันที่ 1 ของเดือนต่างๆ ด้วยการดูจันทร์เสี้ยว เมื่อผ่านพ้นวันที่ 29 ของแต่ละเดือนขณะที่ดวงอาทิตย์เริ่มตกลับขอบฟ้า ถ้าเห็นจันทร์เสี้ยวให้เริ่มนับจากคืนนั้นว่าเป็นวันที่ 1 ของเดือนใหม่ แต่ถ้าไม่ปรากฏว่ามีจันทร์เสี้ยว แสดงว่าดวงจันทร์ยังโคจรไม่ครบรอบ ให้นับเดือนนั้นว่า มี 30 วัน จึงเป็นไปตามหลักศาสนาและตรงตามสภาพความจริงบนฟ้าพระเจ้าได้ทรงกำหนดไว้

แต่ถึงกระนั้นกฎทุกกฎย่อมมีข้อละเว้น เพราะทุกศาสนาไม่ได้ออกกฎมาเพื่อสร้างความทุกข์ ทรมานให้กับมนุษย์ แต่ออกกฎมาเพื่อให้มนุษย์ได้มีความอดทน อดกลั้นและอยู่ในหนทางของความถูกต้อง โดยบทบัญญัติของศาสนาอิสลามก็ได้มีการระบุข้อยกเว้นสำหรับบุคลที่ไม่ต้องถือศีลอดในเดือนรอมฎอน  ได้แก่ คนเจ็บป่วย หญิงที่มีประจำเดือน หญิงที่ให้นมบุตร หญิงที่ตั้งครรภ์ และคนแก่ชรา แต่บุคคลเหล่านี้สามารถบริจาคทานเพื่อเป็นการทดแทนการทำความดีในเดือนรอมฎอนได้เช่นกัน

คำถามที่ดิฉันเจอบ่อยที่สุดในช่วงเดือนถือศีลอด คือ “ไม่หิวหรอ”  “กินน้ำก็ไม่ได้หรอ” หลายคนอาจมองว่าการถือศีลอดคือสิ่งที่ยากและเป็นสิ่งที่ทรมาน แต่ตัวดิฉันในฐานะที่เป็นมุสลิมคนหนึ่งที่ได้ถือศีลอดอยากจะบอกว่ามันไม่ได้ทรมานอย่างที่คิด ทุกคนสามารถทำได้ เพราะร่างกายมนุษย์นั้นฉลาดมาก เพราะระบบร่างกายจะมีกลไกลอัจฉริยะมาก เพราะสามารถปรับตัวได้ตามการใช้ชีวิตของเรา  ทำให้เมื่อเรางดเว้นการกินดื่มนั้น ร่างกายจะปรับตัวได้โดยใช้เวลาปรับตารางตามการกินจากวันปกติของเราเพียงแค่ 1-2 วันเท่านั้น ถ้าเทียบกับระยะเวลา 30 วันที่จะต้องถือศีลอดนั้น ถือว่าเป็นเวลาที่สั้นมากสำหรับการปรับตัว

นอกจากนี้การถือศีลอดยังได้มีการวิจัยจากแพทย์หลายสถาบันแล้วว่าเหมือนการรีเซ็ตร่างกายให้ดียิ่งขึ้น เพราะโดยปกติแล้วมนุษย์เราจะมีการละเว้นการกิน ดื่มโดยเฉลี่ย 7-10 ชั่วโมงในเวลากลางคืนเนื่องจากเป็นเวลานอน แต่เมื่อตารางการกินถูกเปลี่ยนเป็นงดกลางวัน จึงทำให้ไม่ใช่เป็นเรื่องที่ยากนักต่อการปฏิบัติ แต่กลางวันเป็นเวลาที่มนุษย์มีกิจกรรมทำตลอดเวลา อาทิ ทำงาน ออกกำลังกาย  ล้วนแล้วแต่ต้องใช้พลังงานทั้งนั้น

ดังนั้นเมื่อร่างกายเราต้องการพลังงานในขณะที่เรางดการกิน ดื่ม ร่างกายก็จะไปดึงเอาสารส่วนเกินที่ถูกสะสมออกมาใช้ ส่งผลให้ร่างการถูกปรับจูนหาสมดุล เหมือนการรีเซ็ตร่างกายให้ดียิ่งๆ ขึ้นไป

ดังนั้นตราบใดที่บนโลกใบนี้ยังมีมนุษย์ ศาสนาจึงเป็นสิ่งที่มนุษย์จำเป็นต้องมี และ ศาสนามิได้เป็นแค่เพียงพิธีกรรมที่ต้องการให้คนกลุ่มหนึ่งปฎิบัติภายในศาสนสถานที่กำหนดไว้ แต่เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องปฎิบัติในชีวิตประจำวัน โลกถูกกำหนดให้อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ประมาณ 93 ล้านไมล์ และ หมุนรอบตัวเอง 24 ชั่วโมง ถ้าโลกฝ่าฝืนคำสั่งโดยการเข้าใกล้หรือ ออกห่างจากดวงอาทิตย์เกินกว่าถูกกำหนดไว้หรือหยุดหมุนเพียงชั่วขณะ ชีวิตที่เป็นปกติสุขคงเป็นไปไม่ได้ฉันใด การฝ่าฝืนกฎของศาสนาก็ไม่อาจทำให้มนุษย์มีชีวิตที่ปกติสุขได้ฉันนั้น…

ซาบีน่า ชาห์

ซาบีน่า ชาห์ (SABINA SHAH) อดีตนักจัดรายการวิทยุชุมชน จ.ขอนแก่น ช่วงปี 2552 - 2554 เป็นหนึ่งในผู้ที่ถูกเจ้าหน้าที่ทหารบุกจับกุมในบ้านพักช่วงยามวิกาล หลังการรัฐประหารปี 2557 โดย คสช.เพื่อเข้าปรับทัศนติทางการเมือง