งานศิลปะเสี้ยวประวัติศาสตร์สงครามเวียดนามที่เลือนหายในค่ายทหารจีไอ อุดรฯ [photo essay]


 

โดย อติเทพ จันทร์เทศ เรื่องและภาพ

เปิดตัวนิทรรศการ “PARALLEL : The Ramasun Station Art Trail” ในค่ายรามสูร ซึ่งจัดแสดงระหว่างวันที่ 8-30 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ณ กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 13 ค่ายพระยาสุนทรธรรมธาดา ต.โนนสูง อ.เมือง จ.อุดรธานี เพื่อตามหาประวัติศาสตร์สงครามเวียดนามที่เลือนหาย โดยศิลปินทั้งในพื้นที่จังหวัดอุดรธานีและศิลปินจาก สปป.ลาว เวียดนาม รวมไปถึงศิลปินจากกรุงเทพฯ​ มาร่วมแสดงงาน  

“ค่ายรามสูร” ครั้งหนึ่งเคยเป็นศูนย์ตรวจจับสัญญาณวิทยุของกองทัพสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามเวียดนาม ทำหน้าที่ค่อยตรวจจับสัญญาณวิทยุฝ่ายตรงข้าม เป็นเทคโนโลยีที่เต็มเปี่ยมไปด้วยประสิทธิภาพทันสมัยที่สุดในโลกในสมัยนั้น และยังเป็นสถานที่หวงห้ามสุดยอดแห่งหนึ่งของสหรัฐอเมริกาอีกด้วย

ค่ายจีไอแห่งนี้จึงเต็มไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชาวอุดรธานี และเป็นสถานที่สำคัญทางยุทธศาสตร์สงครามของภูมิภาคอีกด้วย

ค่ายรามสูรถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนแปลงหลายสิ่งหลายอย่างในเมืองอุดรธานี

Photo essay ชุดนี้พยายามทำความเข้าใจเสี้ยวประวัติศาสตร์สงครามอินโดจีนครั้งที่ 2 และพาชมสถานที่ต้องห้ามในอดีต เบื้องหลังร่องรอยคราบน้ำตาจากสงคราม และที่มาของคำว่า “เมียเช่า” รวมถึงเรื่องเล่าจากอดีตอาจารย์คนไทยที่เคยทำหน้าที่สอนหนังสือทหารอเมริกาในค่าย

 

ปณชัย ชัยจิรรัตน์ และปุญญิศา ศิลปรัศมี เจ้าของนัวโรว์ อาร์ตสเปซ และเป็นคิวเรเตอร์จัดงานร่วมกับพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ค่ายรามสูร  กำลังอธิบายถึงที่มาของนิทรรศการ “PARALLEL : The Ramasun Station Art Trail” ให้กับคณะผู้เข้าชมงานทั้งชาวไทยและต่างชาติกว่า 40 คนฟัง ณ ห้องรับรองพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ค่ายรามสูร  

 

วันแรกของการเปิดนิทรรศการ ทางกองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 13 ค่ายพระยาสุนทรธรรมธาดา ได้นำรถ GMC สมัยทหารอเมริกามาบริการผู้เข้าชมงาน ผมและคณะกำลังเข้าสู่ศูนย์ตรวจจับสัญญาณวิทยุของกองทัพสหรัฐอเมริกา

 

เสาตรวจจับสัญญาณวิทยุสูงกว่า 20 เมตร จำนวนกว่า 48 ต้น ของกองทัพสหรัฐอเมริกา กระทั่งปี 2519 กองทัพอเมริกันได้ขนย้ายกำลังพลและยุทโธปกรณ์บางส่วนกลับประเทศ เหลืออาคาร ที่พัก และสิ่งก่อสร้างไว้

ผู้เข้าชมงานต่างกำลังมุ่งหน้าไปยังอาคารเรดาห์ ภายในมีงานศิลปะชุดแรกจากศิลปิน 5 ท่าน ได้แก่ บุญโปน โพทิสาน (Bounpaul Phothyzan), ธนัชชา ไชยรินทร์, ธิดารัตน์ ชุ่มจังหรีด, สุรสิทธิ์ มั่นคง และจิรวัฒน์ เอื้อสังคมเศรษฐ์

ภาพถ่ายของ Bounpaul Phothyzan (2018) ศิลปินจาก สปป.ลาว ที่พยายามบอกเล่าเรื่องราวของระเบิดที่เกิดจากการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ ที่กระจายอยู่ทั่วทุ่งนาในประเทศลาว ที่สุดแล้วสหรัฐฯ ไม่สามารถขับไล่กองกำลังคอมมิวนิสต์ออกจากลาวได้

วิลาวัณย์ เวียงทอง ศิลปิน Performance Art ร่วมแสดงภายในอาคารอาคารเรดาห์ เธอกำลังบอกเล่าเรื่องราวความเป็นมาพื้นที่แห่งนี้ รวมถึงการตามหาประวัติศาสตร์สงครามเวียดนามที่เลือนหายผ่านการแสดงของเธอ  

 

อุโมงค์ใต้อาคารวิทยุสื่อสารมีความยาว 400 เมตร เดิมเป็นอุโมงค์เข้า-ออกปฎิบัติการของนายทหาร ซึ่งเชื่อมออกไปยังอาคารสำนักงานที่ผุพังทางโครงสร้าง เหลือเพียงซากให้เห็นว่าเดิมเคยเป็นอาคารสำนักงานบัญชาการค่ายรามสูร

 

ปณชัย ชัยจิรรัตน์ ศิลปินจากเมืองอุดรฯ เจ้าของนัวโรว์ อาร์ตสเปซ นำแผ่นเหล็กสามแผ่นที่ฉลุลายคล้ายคลื่นวิทยุรหัสมอส (Morse Code) ดึกเดื่องกระด้างกลางลานปูนพร้อมกับการแสดงสดที่ชุ่มซับด้วยคราบไคลราวกับชายชาติทหาร

 

ค่ายรามสูรในยามเย็น ขณะที่เรากำลังเดินทางมาเยี่ยมชมสถานที่ออกกำลังกายของทหารจีไอ เราก็พบกับเหล่าทหารไทยที่กำลังทำการฝึกอยู่ข้างกับบริเวณแสดงงานศิลปะ

 

สระว่ายน้ำของทหารจีไอและกฎการใช้บริการสระว่ายน้ำ

 

โรงยิมสำหรับออกกำลังกายของทหารจีไอ ยังคงสถาพเดิมทั้งหมด

 

โรงฉายภาพยนตร์ ก่อนจะมีการฉายภาพยนตร์ โดย กรกฤต อรุณานนท์ชัย, ปฐมพล เทศประทีป, และNGUYEN TRINH THI โดยเป็นภาพยนตร์เกี่ยวกับสงครามเวียดนามที่นำมาฉายในโรงหนังทหารจีไอเก่า

 

ชวลิต เพียงพอ อายุ 70 ปี ปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาสมทบในศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดอุดรธานี อดีตเคยเป็นอาจารย์สอนพิมพ์ดีดให้แก่นักเรียนทหารจีไอ และเป็นคนไทยคนเดียวที่ได้เรียนหนังสือในค่ายทหารรามสูรแห่งนี้

 

ถ้าเราจะเพิ่ม “ศิลปะ” ลงไป ในฐานะ “ช่วงเวลาหนึ่ง” ให้กับสถานที่แห่งนี้ โดยที่ไม่มีขอบเขตของกล่องสีขาวบริสุทธิ์ หรือพื้นที่สีขาวของหอศิลป์แกลลอรี่ แล้วศิลปะจะเข้าไปมีบทบาทอย่างไร จะสามารถนำเสนอตัวเองได้หรือไม่ รวมถึงศิลปะจะสามารถอุปมา สื่อเป็นนัยยะ หรือเปิดเผยตัวตนภายในพื้นที่ตรงนี้ได้หรือไม่ ในช่วงเวลาที่ทับถมกันเช่นนี้ หรือจะโดนกลบไปพร้อมกับสิ่งปลูกสร้างที่ยิ่งใหญ่ และสิ่งของต่างๆปะปนกัน พร้อมๆ กับประวัติศาสตร์ของมันที่เลือนหายไป ดังนั้น นิทรรศการ “PARALLEL : The Ramasun Station Art Trail” จึงมีจุดมุ่งหมายที่จะค้นหาคำตอบให้กับประเด็นนี้  

 

ศิลปินที่เข้าร่วมส่วนนิทรรศการ ได้แก่ธณัฐชัย บรรดาศักดิ์, อัมรินทร์ บุพศิริ, ปณชัย ชัยจิรรัตน์, ธนัชชา ไชยรินทร์, วิริยะ โชติปัญญาวิสุทธิ์, ธิดารัตน์ ชุ่มจังหรีด, ดุษฏี ฮันตระกูล, สิทธิกร ขาวสะอาด, สุรสิทธิ์ มั่นคง, BOUNPAUL PHOTHYZAN, ปุญญิศา ศิลปรัศมี, ธงชัย ศิรินันทิภาคย์, เจษฎา ตั้งตระกูลวงศ์,จิรวัฒน์ เอื้อสังคมเศรษฐ์ และ วิลาวัณย์ เวียงทอง  ส่วนภาพยนตร์ ได้แก่กรกฤต อรุณานนท์ชัย, ปฐมพล เทศประทีป, และ NGUYEN TRINH THI

หมายเหตุ: นิทรรศการ “PARALLEL : The Ramasun Station Art Trail” จัดแสดงระหว่างวันที่ 8-30 มิถุนายน 2562 เวลา 09.00-17.00 น. (เปิดให้เข้าชมทุกวัน)

 

อติเทพ จันทร์เทศ

อติเทพ จันทร์เทศ เป็นผู้เข้าอบรมโครงการอบรมนักข่าวอีสานของเดอะอีสานเรคคอร์ด ประจำปี 2559