ชาวชุมชนบ้านดงบวชป่าห้วยเม็ก

ขอนแก่น – สภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านดงจัดงานบวชป่าสาธารณะห้วยเม็ก หลังโรงงานกระทิงแดงแผ้วถางป่าเพื่อทำพื้นที่กักเก็บน้ำ ตามที่ รมว.มหาดไทย อนุญาต แต่เมื่อถูกต่อต้านจึงขอยกเลิกใช้พื้นที่ ด้านตัวแทนชุมชนเผย โรงงานกระทิงแดงขอร่วมงานและแจกเครื่องดื่มบำรุงกำลัง แต่ชาวชุมชุมไม่ยินยอม

นายไพบูลย์ บุญลา ประธานสภาองค์กรชุมชน ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น ผู้คัดค้านโรงงานกระทิงแดงเข้าทำลายพื้นที่ป่าสาธารณประโยชน์ห้วยเม็ก (คนแรกจากซ้าย) จัดกิจกรรมบวชป่าห้วยเม็ก โดยตัวแทนบริษัทกระทิงแดง (คนที่ 3 จากซ้าย) ผู้บุกรุกป่า มาร่วมกิจกรรมด้วย

เมื่อวันที่ 28 ก.ย. 2560 สภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านดง ประชาชนชุมชนบ้านหนองแต้ ม.6 ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น และภาคีเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนภาคอีสานร่วมกันจัดกิจกรรม “บวชป่าและปลูกป่า ฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะป่าห้วยเม็ก” โดยมีหน่วยงานราชการ โรงงานกระทิงแดง นักเรียน นักศึกษา และประชาชน ร่วมกิจกรรมปลูกป่า

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 1 มิ.ย. 2559 พล.อ.อนุพงษ์ เผ่าจินดา รมว.มหาดไทย ลงนามอนุมัติให้บริษัท เคทีดี พร็อพเพอร์ตี้ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (กระทิงแดง) ใช้ที่ดินสาธารณะป่าห้วยเม็ก อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น เนื้อที่ประมาณ 31 ไร่ 2 งาน เป็นที่กักเก็บน้ำสำหรับโรงงาน โดยอ้างว่าที่ดินดังกล่าวเป็นป่าแห้งแล้ง ประชาชนไม่ได้ใช้ประโยชน์แล้ว และประชาชนไม่คัดค้าน ต่อมาเกิดการคัดค้านของคนในพื้นที่ เพราะพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ป่าสาธารณประโยชน์ห้วยเม็ก ที่ชุมชนช่วยกันดูแลรักษามากว่า 100 ปี ทั้งยังเป็นแหล่งอาหาร และยารักษาโรค ของชุมชน

หลังถูกต่อต้านสักพัก เมื่อวันที่ 15 ก.ย. 2560 บริษัทฯ ได้ยื่นหนังสือขอยกเลิกใบอนุญาตใช้พื้นที่ดังกล่าว โดยให้เหตุผลว่าไม่ต้องการให้เกิดความขัดแย้งในพื้นที่ และบริษัทฯ ไม่มีความประสงค์ที่จะนำที่ดินของห้วยเม็กมาใช้เพื่อประโยชน์ทางธุรกิจ แต่เป็นความตั้งใจที่จะช่วยเหลือชุมชนอย่างแท้จริง แต่สภาพที่เกิดขึ้นของป่าคือ มีการเบิกป่าเพื่อตัดถนน และสร้างคันดินเพื่อเก็บกักน้ำ มีน้ำท่วมขังจนทำให้ต้นไม้ในป่าจำนวนหนึ่งยืนต้นตาย

วันเดียวกัน ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่นลงนามอนุมัติยกเลิกใบอนุญาต นายอำเภออุบลรัตน์ ประชาชนชุมชนบ้านหนองแต้ และตัวแทนบริษัทฯ ร่วมกันสำรวจพื้นที่ป่าเพื่อตรวจสอบความเสียหายเพื่อให้บริษัทฯ ฟื้นฟูพื้นที่ โดยในวันที่ 3 ต.ค. ที่จะถึงนี้ จะทราบผลจากอำเภอว่า พื้นที่ดังกล่าวเสียหายกี่ไร่ และบริษัทฯ ต้องชดใช้อย่างไร

ผู้ร่วมกิจกรรมบวชป่าร่วมปลูกต้นไม้ในบริเวณป่าสาธารณะห้วยเม็ก ที่เดิมเป็นพื้นที่ป่าแต่ถูกเบิกป่าแล้วตัดถนนเข้าสู่โรงงานกระทิงแดง โดยแนวรั้วด้านหลังคือโรงงานกระทิงแดง

กิจกรรมบวชป่าและปลูกป่า ฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะป่าห้วยเม็ก เริ่มด้วยพิธีการทางศาสนาพุทธตามความเชื่อของชุมชน การปลูกต้นไม้ การนำผ้าเหลืองมาผูกรอบต้นไม้ หรือบวชป่า ตามมาด้วยการแสดงดนตรี และการรับประทานอาหารกลางวัน

นายมนูญ บุญลา ประชาชนบ้านหนองแต้ ชี้บริเวณที่บริษัทฯ เคยสร้างคันดินสูงประมาณ 70-80 เซนติเมตร เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในโรงงาน แต่เมื่อวันที่ 22 ก.ย. ที่ผ่านมา บริษัทฯ ได้พังคันดินดังกล่าวออก และนำเครื่องสูบน้ำสูบน้ำออกจากบริเวณดังกล่าวเพื่อไม่ให้น้ำท่วมขังต้นไม้จนต้นไม้ยืนต้นตาย

นายมนูญ บุญลา ประชาชนบ้านหนองแต้ ม.6 ต.บ้านดง กรรมการหมู่บ้าน ผู้ติดตามการก่อสร้างโรงงาน กล่าวถึงกิจกรรมบวชป่าห้วยเม็กว่า หลังจากมีหนังสือยืนยันว่าบริษัทฯ ขอยกเลิกใบอนุญาตใช้พื้นที่ ชุมชนจึงถือโอกาสจัดกิจกรรมตามความเชื่อว่า หากบวชป่าแล้วจะไม่มีใครกล้าทำลายป่า หรือทำสิ่งไม่ดีกับป่า

นายมนูญเล่าอีกว่า หลังจากข่าวว่ากิจกรรมบวชป่าฯ เผยแพร่ออกไป โรงงานกระทิงแดงขอเข้ามาร่วมกิจกรรมด้วยโดยจะสนับสนุนเครื่องดื่มชูกำลัง น้ำดื่ม อาหาร ต้นกล้าไม้ อุปกรณ์ปลูกต้นไม้ รวมถึงแรงงาน คณะกรรมการหมู่บ้านพูดคุยกันว่า ไม่อยากให้บริษัทฯ มาร่วมกิจกรรม เพราะอาจจะทำให้บรรยากาศงานไม่ชื่นมื่น สนุกสนาน

“สุดท้ายชุมชนยอมให้กระทิงแดงมาร่วมงานด้วย แต่มีเงื่อนไขว่าห้ามเอาเครื่องดื่มชูกำลังมาร่วมงาน น้ำดื่มก็ต้องไม่มีโลโก้ของกระทิงแดง และคนของบริษัทฯ ห้ามแสดงออกในกิริยาที่ไม่เหมาะสม” นายมนูญกล่าว

คณะกรรมการหมู่บ้านหนองแต้ผู้นี้กล่าวอีกว่า บทเรียนที่ชุมชนบ้านหนองแต้ได้รับคือ ชุมชนยังไม่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ผู้นำชุมชนที่มีอำนาจอนุมัติเข้าใช้พื้นที่สาธารณะยังเห็นแต่ประโยชน์ส่วนตนมากกว่าส่วนรวม จึงทำให้ชุมชนเกือบสูญเสียป่าห้วยเม็ก ป่าสาธารณประโยชน์ของชุมชนไป แต่ก็ดีที่ยังทวงคืนได้ทัน

“หลังจากนี้ชุมชนต้องช่วยกันดูแลป่าแห่งนี้อย่างจริงจัง คณะกรรมการหมู่บ้านต้องทำงานประสานกับลูกบ้านเพื่อดูแลป่า ผู้ที่อยู่ในชุมชนหรือเข้าไปหาอาหาร หากเห็นอะไรผิดปกติต้องแจ้งกรรมการหมู่บ้านทันที” นายมนูญกล่าว

นายไพบูลย์ บุญลา อายุ 67 ปี ประธานสภาองค์กรชุมชน ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น กล่าวว่า การบวชป่าเพื่อต้องการกระตุ้นปลุกจิตสำนึกให้คนในชุมชนหันมาดูแลรักษาป่าผืนนี้ด้วยกัน โดยคาดหวังให้ป่าผืนนี้กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง

ส่วนบทเรียนที่เกิดขึ้น นายไพบูลย์กล่าวว่า ชุมชนต้องเป็นหนึ่งเดียวกัน ชุมชนต้องเข้มแข็งห้ามแตกแยก และช่วยกันดูแลรักษาป่า หมั่นประชุมปรึกษาหารือกัน เพราะถ้าแตกแยกอาจทำให้ชุมชนสูญเสียป่าได้

“อยากบอกบริษัทและโรงงานอื่นๆ ที่จะเข้าไปอยู่ในชุมชน ควรจะศึกษาชุมชนนั้นให้ละเอียดก่อนว่า ชุมชนมีประเพณี ความเชื่อ วิถีชีวิตอย่างไร และชุมชนรักษาหวงแหนสิ่งไหน ไม่ใช่ว่ามีเงิน แล้วจะไปยึดเอาของชุมชนส่วนรวมมาเป็นของตัวเอง ทำแบบนี้ก็ไม่ถูกต้อง” นายไพบูลย์กล่าว

นายสวัสดิ์ พืชสิงห์ ประธานสภาองค์กรชุมชนระดับจังหวัด จังหวัดนครราชสีมา

นายสวัสดิ์ พืชสิงห์ ประธานสภาองค์กรชุมชนระดับจังหวัด จังหวัดนครราชสีมา กล่าวว่า มาร่วมงานบวชป่าห้วยเม็กในฐานะภาคีเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนในภาคอีสาน เพราะว่าบทบาทและหน้าที่หนึ่งของสภาองค์กรชุมชนทุกแห่ง ตามพระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน 2551 คือภารกิจการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

“ผมมาร่วมงานครั้งนี้เพื่อให้กำลังใจสภาองค์กรชุมชนบ้านดง ในการคัดค้านไม่ให้บริษัทฯ เข้ามาทำลายป่า เพราะตั้งแต่เกิดประเด็นนี้ขึ้น ผมและเครือข่ายมีส่วนร่วมแถลงการณ์เพื่อสนับสนุนการคัดค้านและต่อสู้ของสภาองค์กรชุมชนบ้านดงเพื่อปกป้องป่าเสมอมา” นายสวัสดิ์กล่าว

นายสวัสดิ์อยากให้สภาองค์กรชุมชนทั่วประเทศต่อสู้เพื่อปกป้องทรัพยากรป่าไม้ การต่อสู้ครั้งนี้เป็นบทเรียนที่สำคัญที่แต่ละสภาองค์กรชุมชนทั่วประเทศประมาณ 6,000 องค์กรต้องเรียนรู้ เพราะถ้าเกิดเหตุการณ์ในลักษณะนี้ขึ้นสภาองค์กรชุมชนแต่ละพื้นที่ต้องช่วยกันประสานงานเพื่อปกป้องทรัพยากรของชุมชน