ผัวฝรั่งของฉันชอบกินอาหารอีสาน เขาจะเป็นมะเร็งไหม?

พอนึกถึงคำว่า “ฝรั่ง” หรือ “อาหารอีสาน” หรือ “มะเร็ง” ก็มักจะมีภาพจำตายตัวผุดขึ้นมา พร้อมคติความเชื่อหลายๆ อย่างตามกันมาเป็นพรวน แน่ละว่าคำถาม “ผัวฝรั่งของฉันจะเป็นมะเร็งไหมเพราะชอบกินอาหารอีสาน?” เป็นคำถามกวนตีน แต่อีกด้านหนึ่ง สาระก็อยู่ในความไร้สาระของวิธีคิดแบบเหมารวมอย่าง “ฝรั่งกินเผ็ดไม่เป็น” หรือ “อาหารอีสานก่อมะเร็ง” หรือ “คนอีสานกินของดิบ” นี้เอง ผู้เขียนคลี่คลายภาพจำเหล่านี้ผ่านบทสนทนากับคนรู้ใจ ซึ่งตัดสลับกับป้ายให้ความรู้เรื่องอาหารก่อมะเร็งที่ผู้เขียนพบในโรงพยาบาลเมื่อครั้งที่ป่วยเป็นโรคมะเร็งในลูกอัณฑะ

พีระ ส่องคืนอธรรม เขียน

 

“ฮือ อยากกินแหนมอ่ะ” ผัวฉันส่งข้อความทักมาจากอีกซีกโลก

“เค้าได้กินตลอดเลย” ขาประจำข้าวผัดแหนมและยำแหนมสดอย่างฉันอวด

“ฮือออ—เค้าหลงใหลอาหารก่อมะเร็งทุกอย่างเลย” ผัวฉันว่า

“ตัวเองทำให้เค้าได้เรื่องเขียนแล้วเนี่ย—‘ผัวฝรั่งของฉันชอบกินอาหารอีสาน เขาจะเป็นมะเร็งไหม?’ ขอสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ได้ไหมจ๊ะ?”

“ได้สิ ขอแค่ be nice to me หน่อยนะ”

* * *

แหนมมีไนโตรซามีนเป็นส่วนประกอบ ก่อให้เกิดมะเร็งกระเพาะอาหาร และมะเร็งตับ ภาพ: ร้านอาหารในโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

“ทำไมถึงชอบแหนมนักล่ะ?”

“คือเค้าชอบพวกเนื้อดองอะ ทั้งพ่อทั้งแม่โตมากับฟาร์มแล้วก็มีเชื้อสายเยอรมัน ก็เลยได้รับมรดกอาหารการกินแบบเยอรมันมาทั้งคู่ อย่างพวกแฮมดอง ซึ่งก็ไม่ได้ต่างไปจากแหนมเท่าไหร่ ตอนเป็นเด็กเค้าก็กินส้มเนื้อมา แหนมก็คือๆ ส้มเนื้ออีกอย่างสำหรับเค้าแหละ”

* * *

“ตัวเองรู้จักอาหารอีสานตอนไหนอะ?”

“ตอนเราไปเที่ยวนิวยอร์กด้วยกันครั้งแรก เราไปกินร้านลาบอุบล นั่นแหละมั้งถึงได้รู้จักว่ามีอาหารอีสานเป็นเรื่องเป็นราวด้วย”

“จำได้ปะว่ากินอะไรบ้างที่ร้านลาบอุบล”

“ขอคิดแป๊บ จำที่กินไม่ค่อยได้ จำได้ว่ากินส้มตำกับข้าวเหนียว ส้มตำที่กินจำได้ว่าเผ็ด อาจจะมีปูอยู่ในนั้นด้วย”

“แล้วตัวเองคิดว่าอะไรคืออาหารอีสาน?”

“ปลาแดกนี่แหละมั้งที่เป็นตัวบ่งบอกความเป็นอีสานแบบชัดๆ”

“ชอบปลาแดกมั้ย?”

“ชอบ”

“กินครั้งแรกก็ชอบเลยปะ?”

“อื้อ เพราะเค้าก็ชอบน้ำปลาแบบจริงจังมาก่อนแล้ว ตัวเองจำได้ป่ะที่โวยวายว่าอย่าใส่น้ำปลาเยอะหลาย? จำได้หนิ เค้าชอบน้ำปลามากจนไปซื้อมาเองขวดนึง ขวดมาสเตอร์เชฟที่มีรูปปลาทูบนฉลาก แล้วตัวเองก็เกลียดน้ำปลาขวดนั้นโคตรๆ เค้าก็เลยต้องแอบเหยาะใส่ตอนตัวเองไม่ทันมอง”

“55555 คิดว่าเป็นฝรั่งส่วนน้อยปะที่ชอบน้ำปลา”

“ไม่รู้สิ ที่บ้านเค้าก็ทำอาหารไทยกินกันอยู่นะตั้งแต่สมัยอยู่อแลสกา เราก็เหยาะน้ำปลาใส่อยู่เด๊ะ เค้าว่าไม่ใช่ว่าครอบครัวเค้าเกลียดน้ำปลาหรอก แค่ใส่เยอะไม่ได้แค่นั้น”

“จากน้ำปลาไปปลาแดก—มันเป็นการก้าวกระโดดหรือว่าเป็นอีกแค่เฉดนึง?”

“ก็อีกแค่เฉดนึงนะ”

* * *

ลูกชิ้น ไส้กรอก และพริกแห้ง มีสารบอแร๊กซ์ หรือผงกรอบ ก่อให้เกิดมะเร็งกระเพาะอาหาร และมะเร็งตับ ภาพ: ร้านอาหารโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

“แล้วได้ยินตอนไหนอะว่าอาหารอีสานก่อมะเร็ง?”

“คงเป็นตอนเราไปงานเสวนาเรื่องพยาธิใบไม้ในตับที่ขอนแก่นนั่นแหละ คือก่อนหน้านั้นก็รู้อยู่แล้วว่าพวกของปิ้งๆ ย่างๆ มีรอยไหม้มันก่อมะเร็ง ไม่ใช่ว่าอาหารอีสานก่อมะเร็ง แต่ในงานเสวนานั้นมันฟังดูเหมือนว่าอาหารอีสานก่อมะเร็งทั้งนั้นถ้ามีปลาแดกไม่ต้มอยู่ในนั้น”

“แล้วเชื่อปะ?”

“ไม่ ไม่หรอก (หัวเราะ) แต่มันเหมือนกับว่า ไม่รู้สิ เหมือนว่ามันก่อมะเร็งแบบที่บุหรี่ก่อมะเร็งนั่นแหละ คือคนเราก็ไม่ได้จะเป็นมะเร็งปอดเพราะสูบบุหรี่ตัวเดียวปะ ในฐานะที่ไม่ได้กินปลาร้าทุกวัน เค้าก็ไม่ได้เสี่ยงอะไรมากมาย”

ไก่ย่างและไส้กรอกอีสานมีเฮทเทอโรซัยคลิกเอมีน และ โพลีไซคลิกอโรมาติก ไฮโดรคาร์บอน ก่อให้เกิดมะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งต่อมลูกหมาก ภาพ: ร้านอาหารโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

“ตัวเองกลัวเป็นมะเร็งไหม?”

“ไม่นะ คิดว่ากลัวเอชไอวีมากกว่ากลัวมะเร็ง”

“ทำไมไม่กลัวมะเร็ง?”

“ไม่รู้เหมือนกันนะ คือในครอบครัวก็ไม่มีประวัติมะเร็งเลยน่ะ ญาติๆ เค้าเป็นโรคหัวใจมากกว่ามะเร็งเยอะ”

“คิดยังไงกับไอ้แนวคิดที่ว่ากินอาหารอีสานแล้วจะเป็นมะเร็ง?”

“เอ้อเค้าว่ามันทึ่มนะ (หัวเราะ) โทษที ก็… เค้าว่ามันมีปัญหาที่ใหญ่กว่านี้อ่ะ อย่างเช่นมุมมองจากข้างนอกที่มองคนอีสานว่าไม่มีการศึกษาแล้วก็ดันทุรังกินของสกปรกที่ก่อมะเร็งอยู่นั่น ไม่รู้สิ คือบางทีเราอาจจะไม่จำเป็นต้องรักษาให้โรคนี้หายเป็นปลิดทิ้ง แต่เราอาจจะพยายามช่วยให้ทุกคนมีงานทำ จะได้ไม่ต้องเอาแต่กินเหล้าแล้วก็เป็นมะเร็งตับ เก็ตป่ะ? เค้าเห็นด้วยกับแนวคิดที่เป็นแนวซ้ายๆ ที่บอกว่าถ้าคนเข้าถึงทรัพยากรทุกอย่างได้อย่างไม่ถูกกีดกัน คนก็จะแก้ปัญหาของตัวเองได้นะ”

การเคี้ยวหมากก่อให้เกิดมะเร็งช่องปาก มะเร็งกระพุ้งแก้ม มะเร็งฟัน และมะเร็งเหงือก ภาพ: ร้านอาหารโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

“สงสัยเค้าเป็นมะเร็งเพราะกินอาหารฝรั่งละมั้งเนี่ย อิอิ”

“จะว่าไปแล้วก็เป็นไปได้นะ ก็นอกจากตัวเองก็แทบไม่มีคนไทยที่เป็นมะเร็งในลูกอัณฑะเลยนี่”

* * *

“ตอนอยู่อีสาน ตัวเองได้กินอาหารอีสานมั่งปะ?”

“กินไม่กี่อย่างเอง ตลอดช่วงที่เราอยู่อีสานด้วยกัน ตัวเองกำลังพักฟื้นจากโรคมะเร็งอยู่บ้าน ลืมแล้วเหรอ? เค้าก็อยากใช้เวลาอยู่กับตัวเอง ส่วนตัวเองก็ต้องอยู่ห่างไกลจากเชื้อโรคกับที่ชุมชน เค้าก็ได้กินแต่กับข้าวที่ยายทำใส่ปิ่นโตมาให้ ซึ่งก็มีแต่ของผัดๆ กับเนื้อปรุงสุกอย่างเดียว กินเผ็ดก็ไม่ได้เดี๋ยวปากเป็นแผล”

“เออใช่ แล้วผักสดนี่ห้ามเลยเพราะยาเคมีกดภูมิคุ้มกัน  จำได้ว่าตอนไปโรงพยาบาลมะเร็ง เห็นป้ายแนะนำให้กินผักผลไม้สดเพื่อต้านมะเร็ง แต่ก็นะ คนมันเป็นมะเร็งไปแล้ว ไม่ได้ช่วยอะไรเท่าไหร่”

* * *

กินผักผลไม้สด ลดอาหารไขมัน ป้องกันมะเร็ง ภาพ: ร้านอาหารโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

“แล้วทำไมตัวเองถึงกินเผ็ดได้เยอะจัง?”

“ไม่รู้ซี… คงเพราะตอนเด็กได้หัดกินของเผ็ดนิดๆ หน่อยๆ กับพ่อละมั้ง เพราะพ่อชอบกินของเผ็ดๆ”

“รู้สึกรำคาญไหมเวลาคนประหลาดใจที่ตัวเองกินเผ็ดได้”

“ก็นะ มันก็เป็นเหมือนกันกับทุกๆ เรื่องของการเป็นฝรั่งในประเทศไทยนั่นแหละ แบบคุณเป็นได้สองอย่างสลับไปสลับมา บางทีคนก็ทำเหมือนคุณเป็นเด็กแบเบาะ แต่บางทีก็ทำเหมือนคุณเป็นตัวประหลาดยืนหัวโด่อยู่ พอเค้ากินเผ็ดได้ คนก็เอาไปแปลต่อว่าไม่มีอะไรต้องเป็นห่วง แบบว่าความสามารถในการกินก็จะถูกแปลแบบง่ายๆ ทันทีว่าเค้าอยู่ได้ เค้าสบายดี”

“ฟังดูแล้ว ฝรั่งเนี่ยก็มีปัญหาคล้ายๆ คนอีสานในประเทศไทยเลยเนาะ คือถูกมองไม่เป็นคนเท่ากันกับคนอื่นซักที ถ้าไม่เป็นคนนอกไปเลย ก็เป็นตัวอย่างที่น่าสรรเสริญจนน่าสะอิดสะเอียน”

“น่าสนใจนะที่อาหารเป็นเครื่องบอกตัวตนที่คนถือกันมากที่นั่น เค้าจำได้ว่าตอนสอนภาษาอังกฤษอยู่ที่เชียงราย ชอบมีคนทักเค้าว่าเค้าเป็นคนไทยเพราะว่าเค้ากินอาหารไทยได้ แต่พูดไปสุดท้ายมันก็แค่พูดขำๆ เหมือนพูดให้เป็นเรื่องโจ๊กไปเท่านั้นเอง ก็เพราะว่าฝรั่งอย่างเค้าจะมาเป็นคนไทยได้ไง มันเป็นไปไม่ได้ ไม่มีอะไรคลุมเครือ คนคงจะไม่พูดแบบนั้นกับคนพม่าจริงป่ะล่ะ?”

“บางทีเค้าก็ไม่แน่ใจเท่าไหร่ว่าเค้าเป็นคนไทยจริงๆ หรือเปล่า คือก็เป็นคนไทยแหละ แต่อาจจะไม่ใช่คนไทยอย่างที่เขานิยาม หรือแม้แต่เป็นคนอีสานอย่างที่เขานิยามกันก็ไม่เข้าพวกปานใด กินก้อยดิบทีไรท้องไส้เค้าทรมานทุกที แถมตัวเองยังกินเผ็ดได้มากกว่าเค้าอีก!”

image_pdf

Peera Songkünnatham

พีระ ส่องคืนอธรรม เป็นนักเขียนและนักแปลจากเมืองศรีสะเกษ ประเทศสาธารณรัฐลาวล้านช้าง